Nazocan.com

Pierwszym historycznie znanym opracowaniem doty-czącym problematyki podatkowej jest traktat Ksenofonta. Trudno jednak - do średniowiecza włącznie - doszukać się w pismach ówczesnych myślicieli elementów naukowej refleksji o podatkach. Swój pogląd na kwestie podatkowe, chociaż nie w formie uporządkowanej teorii, wyrażają natomiast już od XVI w. myśliciele polityczni (Bodinus, Vauban, Petty, Hobbes, Puffcndorf). Jednakże dzieła poruszające kwestie podatków i systemu podatkowego w sposób naukowy pojawiają się dopiero w XVIII w. Nauka o podatkach mieści się w ramach nauki skarbowości; ta zaś wykształciła się z dorobku kameralistyki z jednej strony, a klasycznej ekonomii politycznej - z drugiej.
Godna odnotowania jako wyraźne osiągnięcie w dziedzinie teorii podatku jest koncepcja podatku jedynego (od ziemi), sformułowana przez fizjokratów w XVIII w. Zgodnie z po-
glądem F. Quesnaya, najbardziej znanego przedstawiciela tej szkoły myśli ekonomicznej, jedynie ziemia i gospodarowanie na niej przynosić miały dochód. Skoro tak, to rację bytu miał -jego zdaniem - jedynie podatek od dochodów, jakie właścicielom gospodarstw rolnych przynosiła ziemia.
Poważne osiągnięcia w dziedzinie doktryny podatkowej mieli przedstawiciele szkoły ekonomii liberalnej (inaczej - klasycznej ekonomii politycznej) - A. Smith, D. Ricardo i J. B. Say. Z dorobku A. Smitha najbardziej znane są sformułowane przez niego zasady podatkowe: równość, pewność, do-godność, taniość.
Zasady podatkowe to postulaty doktryny wobec podatków i systemu podatkowego jako całości. Nie mają one charakteru normatywnego; tym niemniej sformułowania odpowiadające treści niektórych spośród nich mogą znajdować się w przepisach obowiązującego prawa, zwłaszcza konstytucyjnych.
Równość podatkową Smith rozumiał jako zasadę nakła-dania ciężarów podatkowych stosownie do możliwości płatniczych podatników, co - jego zdaniem - realizować się miało poprzez proporcjonalne opodatkowanie dochodu jednostki. Pewność opodatkowania to oparcie podatków na z góry określonych regułach, przy eliminacji dowolności i uznaniowości, a także nadmiernej zmienności reguł opodatkowania w czasie. Dogodność oznacza taką konstrukcję systemu podatkowego, aby podatki płacone były w momencie, gdy podatnik dysponuje środ-kami pieniężnymi. Taniość z kolei to postulat minimalizacji kosztów wymiaru i poboru podatków. Katalogi zasad podatkowych tworzyli także inni - zarówno przed Smithem, jak i po nim - np. A. Wagner, a z Polaków - król Stanisław Leszczyński i Fryderyk Skarbek. Ten ostatni postulował m.in. aby podatki były zgodne z zasadami moralnymi.
Dwudziestowieczna nauka o podatkach dzieli się wyraźnie na dwie dyscypliny:
—    naukę o podatkach w ścisłym tego słowa znaczeniu,
—    naukę prawa podatkowego.
Nauka o podatkach ujmuje podatki jako kategorię ekonomiczną, będącą formą redystrybucji dochodu narodowego. Bada się tu wpływ systemów podatkowych, poszczególnych podatków oraz stosowanych w ich ramach instytucji szczegółowych (np. ulg podatkowych) na procesy gospodarcze w skali mikro- oraz makroekonomicznej. Do badań tych używa się skomplikowanych nierzadko modeli i formuł matematycznych.